Máy nhắc chữ cho giáo viên: cách quay video bài giảng bằng điện thoại hoặc iPad

Giảng bài không phải đọc diễn văn, và nhiều thầy cô giảng hay nhất khi ứng biến. Nhưng trước camera không có lớp học: không ai nhíu mày, nên chẳng có gì nhắc bạn nói chậm lại hay thêm một ví dụ. Kịch bản chốt trước thứ tự, định nghĩa và ví dụ, nhờ vậy video mười phút vẫn là mười phút.

Không nhất thiết viết từng chữ. Cách dung hoà là viết kỹ những phần cần chính xác câu chữ (mục tiêu bài, định nghĩa, hướng dẫn làm bài) và chỉ ghi gạch đầu dòng cho phần giảng giải bạn đã quen.

Chia bài thành các đoạn dài một đến ba phút, mỗi đoạn có tiêu đề. Cấu trúc dùng được cho hầu hết các môn:

1. 1Mục tiêu: một hai câu về điều học sinh làm được sau bài.
2. 2Ôn bài cũ: nối nhanh với bài trước.
3. 3Kiến thức một: ý đầu tiên, giải thích đơn giản.
4. 4Ví dụ: một bài mẫu, một bài toán hay một đoạn trích.
5. 5Kiến thức hai: ý tiếp theo, xây trên ý thứ nhất.
6. 6Tổng kết và bài tập: nhắc lại ý chính, và nói rõ học sinh cần làm gì tiếp.

Đoạn ngắn làm video dễ xem hơn, lại dùng lại được: một phần ôn tập hay một đoạn giải thích khái niệm rõ ràng có thể xuất hiện trong nhiều bài.

1. 1Chọn chiều quay trước. Quay ngang hợp với bài xem trên máy tính hay màn chiếu lớp học; quay dọc hợp với clip ngắn xem trên điện thoại.
2. 2Đặt máy ngang tầm mắt trên giá, chân máy hoặc chồng sách, cách bạn khoảng một sải tay hoặc xa hơn một chút.
3. 3Quay mặt về phía cửa sổ hoặc đèn để ánh sáng chiếu vào mặt từ phía trước, và giữ phông nền gọn: kệ sách hay bức tường trơn thay vì tấm bảng chi chít chữ.
4. 4Đưa micro lại gần. Trong phòng học tường trống, micro trong máy thu rất nhiều tiếng vang; một micro cài áo có dây giúp nhiều hơn mọi chỉnh camera.
5. 5Bật Không làm phiền để thông báo không cắt ngang lần quay.

Nếu cần quay bảng hay tài liệu, hãy quay những phần đó riêng rồi chèn vào giữa các đoạn bạn nói với camera khi dựng.

Viết như cách bạn nói trên lớp: câu ngắn, xưng “các em”, “chúng ta”, và giữ những câu hỏi bạn hay hỏi cả lớp (“Theo các em vì sao lại như vậy?”). Đọc to kịch bản một lần trước khi quay và sửa mọi câu bạn bị vấp.

Để chữ sát ống kính, trong một cột hẹp, để mắt gần như không di chuyển. Đặt tốc độ cuộn chậm hơn nhịp nói tự nhiên một chút; nhịp giảng bài thường chậm hơn nói chuyện vì học sinh cần thời gian theo kịp. Dừng lại sau mỗi ý chính; trên video, khoảng lặng nghe như nhấn mạnh chứ không phải quên bài.

Thường là không. Quay từng đoạn, để một giây im lặng ở đầu và cuối mỗi lần quay, rồi giữ lần tốt nhất của mỗi phần. Nếu vấp ở phần ví dụ, bạn chỉ quay lại phần ví dụ, không phải cả mục tiêu và ôn bài cũ.

Remote giúp rất nhiều. Một bút trình chiếu Bluetooth, loại nhiều thầy cô vẫn dùng để chuyển slide, cho phép bắt đầu, dừng và chuyển đoạn mà không phải đi lại chỗ máy, nên khung hình và ánh sáng giữa các lần quay giữ nguyên.

Nếu học sinh chủ yếu nhìn slide, quay màn hình kèm giọng giảng thường là định dạng tốt hơn, và phần ghi chú của slide có thể chứa kịch bản. Nếu gương mặt bạn quan trọng, như phần giới thiệu, phần tổng kết hay một đoạn giải thích ngắn, hãy quay những phần đó trước camera với máy nhắc chữ rồi ghép với slide khi dựng. Nhiều thầy cô mở đầu và kết bài trước camera, còn phần giữa giảng trên slide.

Talkzy chạy kịch bản bài giảng trong một cột hẹp ngay dưới camera trước của iPhone hoặc iPad. Bắt đầu một dòng bằng # để tạo một đoạn cho mỗi phần của bài, và Talkzy hiện số chữ cùng thời gian đọc ước tính theo tốc độ của bạn, nên bạn biết bài dài bao lâu trước khi quay.

Kịch bản có thể cuộn theo giọng nói (beta) nhờ nhận dạng giọng nói ngay trên máy của Apple, nên chữ chờ khi bạn dừng lại cho một ý thấm; hoặc cuộn theo tốc độ bạn đặt bằng số chữ mỗi phút. Bút trình chiếu hay bàn phím có thể dừng chữ và nhảy giữa các đoạn, mỗi lần quay được lưu thành một clip riêng mang tên kịch bản, và bạn có thể quay lại từ đầu một đoạn. Cài đặt được nhớ theo từng kịch bản, nên bài tuần sau mở ra đúng như bạn để lại.